โครงการ การสร้างเครือข่ายธนาคารอาหารหยาบจากการผลิตต้นข้าวโพดสด
และพืชไร่อาหารสัตว์อย่างเกื้อกูลกับการเลี้ยงโคเนื้อและโคนมจังหวัดพัทลุง
ผลงานปี2549
กลุ่มวิชาการ พัทลุง สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่8
1. วัตถุประสงค์ เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนอาหารหยาบในการเลี้ยงโคของจังหวัดพัทลุงโดยเฉพาะช่วงฤดูน้ำท่วม โดยการสนับสนุนให้เกษตรกรผลิตข้าวโพดหวาน ข้าวโพดไร่ และพืชไร่อื่น ๆ เป็นอาหารสัตว์ และยังเป็นการสร้างมูลค่า รายได้เพิ่มให้เกษตรกรเครือข่ายผู้ผลิตพืชและผู้เลี้ยงปศุสัตว์
2. เป้าหมาย เกษตรกร จำนวน 330 ราย เนื้อที่ 704 ไร่
3. งบประมาณปี 2549 โครงการยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดพัทลุง
4. วิธีการดำเนินงาน ประชุมผู้มีส่วนร่วม จัดดูงาน จัดทำแปลงต้นแบบ และส่งเสริมการปลูกในแปลงสมาชิก
5. หน่วยงานรับผิดชอบระดับพื้นที่ สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 สงขลา (กลุ่มวิชาการพัทลุง) ศูนย์วิจัยพืชไร่สงขลา สำนักงานเกษตรจังหวัดพัทลุง สถานีพัฒนาอาหารสัตว์จังหวัดพัทลุง สำนักงานปศุสัตว์จังหวัดพัทลุง สหกรณ์โคนมพัทลุง และกลุ่มเกษตรกรเลี้ยงโค
6. ผลการดำเนินงาน
6.1. กิจกรรมถ่ายทอดเทคโนโลยี อบรม ดูงาน
6.1.1. การดูงาน 1 ครั้ง 4 วัน ระหว่างวันที่ 3 6 เมษายน 2549 ณ จังหวัด ราชบุรี นครปฐม กาญจนบุรี มีเจ้าหน้าที่และตัวแทนเกษตรกรร่วมทัศนศึกษาดูงาน 40 คน
6.1.2. การอบรม 1 ครั้ง วันที่ 25 มิถุนายน 2549 ณ ลำปำรีสอร์ท อ.เมือง จ.พัทลุง มีเกษตรกรเข้าร่วมอบรม 115 คน
6.1.3. จัดทำแปลงสาธิตและประชาสัมพันธ์วันปลูกข้าวโพด 1 ครั้ง วันที่ 11 พฤษภาคม 2549 หมู่ที่ 6 ต.ลำปำ อ.เมือง มีผู้ร่วมงาน 100 คน
6.2 กิจกรรมการจัดทำแปลงต้นแบบการเรียนรู้
พื้นที่เป้าหมาย 17 ไร่ ปลูก อ้อยอาหารสัตว์ 1 ไร่ ข้าวโพดหวาน 6 ไร่ ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 6 ไร่ และข้าวฟ่างอาหารสัตว์ 4 ไร่ ผลการดำเนินการมีดังนี้
6.2.1 อ้อยอาหารสัตว์
พันธุ์ มี 2 พันธุ์ คือ เบอร์ 1 และ เบอร์ 6 ปลูกวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2549
การปลูก พื้นที่ควรเป็นที่ดอน หรือร่องสวน ไม่มีน้ำท่วมขัง และ ใกล้แหล่งน้ำ
การเตรียมดินไม่ต้องละเอียดมากนัก ให้มีการระบายน้ำและอากาศดี ใช้ท่อนพันธุ์จากอ้อย อายุ 8-10 เดือน 3 ข้อ/ท่อน ยกร่องปลูกให้มีระยะห่างระหว่างร่อง 1 เมตร วางท่อนพันธุ์ห่างระหว่างท่อน 50 เซนติเมตร กลบดินให้หนาประมาณ 1 นิ้ว การดูแลรักษา ใส่ปุ๋ยอินทรีย์อัตรา 300 กก/ ไร่ สารปรับปรุงดิน 300กก/ไร่ ใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15 อัตรา 50 กก/ไร่ เมื่ออายุ 2 เดือน เก็บเกี่ยวเมื่ออ้อยอายุ 3 เดือน หรือ อ้อยเจริญเติบโตเป็นลำ 2-3 ข้อ
ผลผลิตอ้อย ตัดที่อายุ 3 เดือน เบอร์ 1 ผลผลิต 2800 กก./ไร่ เบอร์ 2 ผลผลิต 1600 กก./ไร่
น้ำหนักสดในการทำอาหารหมักต่อถังขนาด 120 ลิตร 36.5 กก.
6.2.2 ข้าวโพดหวาน
วันปลูก วันที่ 6-12 ก.ค. 49 29 ก.ย.49
วิธีการปลูก เตรียมดินค่อนข้างดีโดยการไถดะแล้วตากดินไว้จากนั้นก็ไถแปร ในพื้นที่ดินเหนียวควรไถยกร่องทุกๆ 2 -3 เมตร เพื่อเปิดทางระบายน้ำ ปลูกเป็นแถวโดยใช้ระยะปลูก 75x25 เซนติเมตร 1 ต้น/หลุม ใช้ปุ๋ยอินทรีย์ อัตรา 100 กก/ไร่ สารปรับปรุงดินในอัตรา 300 กก/ไร่ รองพื้นปลูก การดูแลรักษา ใส่ปุ๋ยสูตร 46-0-0 เมื่อข้าวโพดอายุได้ 20 25 วัน อัตรา 25 กก/ไร่ ควรให้น้ำข้าวโพดสม่ำเสมอ โดยเฉพาะในช่วงข้าวโพดออกดอก เก็บเกี่ยวหลังจากที่ไหมโผล่พ้นฝักมาแล้ว 18-20 วัน
ผลผลิต ข้าวโพดหวานให้ผลผลิตแตกต่างกันในแต่ละพันธุ์ โดยให้ผลผลิตฝักสดทั้งเปลือกเฉลี่ย 1,855กก./ไร่ ผลผลิตปอกเปลือกเฉลี่ย 1, 321.5 กก./ไร่ น้ำหนักเศษเหลือใช้เป็นอาหารสัตว์เฉลี่ย 2,170 กก./ไร่
ผลผลิตข้าวโพดหวาน
|
รายการ |
กก./ไร่ |
|
|
ไฮบริดช์ 3 |
ชูการ์ 75 |
|
|
น้ำหนักฝักทั้งเปลือก |
2,100 |
1,610 |
|
น้ำหนักฝักปอกเปลือก |
1,470 |
1,173 |
|
น้ำหนักเปลือก |
630 |
420 |
|
น้ำหนักต้น |
2,240 |
1,050 |
6.2.3 ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์
วันปลูก วันที่ 14-21 กรกฎาคม 2549
วิธีปลูก ควรเตรียมดินให้ดีคือโดยการไถดะและควรตากดินไว้สักระยะจากนั้นไถแปรยกร่องทุกๆ 2-3 เมตร เพื่อระบายน้ำ ปลูกเป็นแถวโดยใช้ระยะปลูก 75x25 เซนติเมตร 1 ต้น/หลุม ใส่ปุ๋ยอินทรีย์อัตรา 100 กก/ไร่ สารปรับปรุงดินในอัตรา 300 กก/ไร่ รองก้นหลุม ใส่ปุ๋ยสูตร 46-0-0 เมื่อข้าวโพดอายุได้ 25-30 วัน อัตรา 25 กก/ไร่ ควรให้น้ำสม่ำเสมอ เก็บเกี่ยวข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ แบ่งออกเป็น 2 ช่วง คือครั้งแรกเมื่อข้าวโพดอายุได้ 60 วัน และครั้งที่2 เก็บเกี่ยวเมื่ออายุ 67 วัน การเก็บเกี่ยวจะเก็บเกี่ยวโดยการตัดต้นสดมาเพื่อทำอาหารหมัก
ผลผลิตข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (ตัดต้นสด) เมื่ออายุ 60 วัน 3,150 กก./ไร่ และ เมื่อ 67 วัน 3,676 กก./ไร่
6.2.4 ข้าวฟ่าง
วันปลูก วันที่ 14 กรกฎาคม 2549
การปลูก การเตรียมดินโดยการไถดะ แล้วตากดินไว้ สักระยะหนึ่งไถแปรไถพรวน เพื่อสะดวกในการปลูก ปลูกโดยการโรยเป็นแถว ระหว่างแถว 60 เซนติเมตร หลังงอกถอนแยกให้เลือก
ประมาณ 10 ต้น /เมตรใส่ปุ๋ยอินทรีย์อัตรา 100 กก/ไร่ สารปรับปรุงดินอัตรา 200 กก/ไร่ ข้าวฟ่างเป็นพืชทนทานต่อสภาพแห้งแล้ง การเก็บเกี่ยว ข้าวฟ่างเพื่อนำมาหมักเป็นอาหารหมักควรตัดเมื่อข้าวฟ่างอายุ 60 วันขึ้นไป เพราะข้าวฟ่างอายุ 60 วันขึ้นไปจะมีกรด ไฮโดรไซยานิค ที่สะสมในใบต่ำ เหมาะสำหรับตัดต้นสดให้สัตว์กิน การตัดข้าวฟ่างแบ่งการตัดต้นสด ออกเป็น 2 ช่วง อายุตัดเมื่ออายุ 65 วัน และอายุ 72 วัน หลังปลูก
ผลผลิตข้าวฟ่าง (ตัดต้นสด) เมื่ออายุ 65 วัน 4,026 กก./ไร่ และ เมื่อ 72 วัน 6,020 กก./ไร่
6.2.5 การทำอาหารหมัก
ปัจจุบันการใช้อาหารหยาบในลักษณะการทำเป็นข้าวโพดหมัก หญ้าหมัก หรือพืชอื่น ๆ ที่นำมาหมักได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นจากเกษตรกรผู้เลี้ยงโคจังหวัดพัทลุงเนื่องจากเป็นอาหารมีคุณภาพดี
วิธีการทำพืชอาหารสัตว์หมัก อุปกรณ์ พืชอาหารสัตว์ที่จะนำมาหมัก ข้าวโพดหวาน ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ข้าวฟ่าง และอ้อย เครื่องหั่นย่อย และถังหมักขนาด 120 ลิตร วิธีการทำหั่นย่อยพืชอาหารสัตว์ที่จะนำมาหมักโดยใช้เครื่องหั่นย่อยให้มีขนาด 1 2 นิ้ว ทำการบรรจุพืชอาหารสัตว์ที่หั่นย่อย และอัดให้แน่นจนเต็มถัง ปิดฝาพร้อมรัดด้วยห่วงล๊อคให้เรียบร้อยทิ้งไว้ 21 วัน ก็สามารถเปิดใช้เลี้ยงโคได้ รวมได้อาหารหมักสำรองในฤดูน้ำท่วม 120 ถัง 4.7 ตัน
ผลผลิตของแต่ละพืช ที่นำมาทำอาหารหมัก
|
ชนิดพืช |
กก./ถัง |
|
- อ้อยอาหารสัตว์ -ข้าวโพดหวาน -ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ -ข้าวฟ่าง |
36.5 36.5 42.1 41.6 |
6.3 กิจกรรมการจัดทำแปลงเครือข่ายกลุ่มเกษตรกรผลิตพืชไร่อาหารสัตว์
เป้าหมาย พื้นที่ปลูก 704 ไร่ ข้าวโพดหวาน 664 ไร่ ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 20 ไร่ และข้าวฟ่าง 10 ไร่
ผลการดำเนินการ ถึง 30 ก.ย.49 เกษตรกร 5 อำเภอ 22 กลุ่ม สมาชิก 342 ราย ปลูกข้าวโพดหวานแล้ว 615 ไร่ เก็บเกี่ยวแล้ว 254 ไร่ ผลผลิตเฉลี่ย 911.6 กก./ไร่ ผลผลิตรวม 287,813 กก. ราคาขาย 7-15 บาท เป็นรายได้ 2,644,255 บาท มีรายได้จากขายเศษเหลือเพื่อเลี้ยงสัตว์ 113,100 บาท รวมรายได้ทั้งหมด 2,757,355 บาท หรือ เฉลี่ย 17,234 บาท/ราย หรือ 10,856 บาท/ไร่ สมาชิกสมทบเข้ากองทุนกลุ่ม 62,000 บาท ปัญหาการดำเนินงาน บางพื้นที่ขาดน้ำ ดินไม่ดี หรือฝนตกหนัก
|
อำเภอ |
หมู่ที่/ตำบล |
ชื่อเกษตรกรตัวแทนกลุ่ม |
|
1.อำเภอเมือง
2.อำเภอควนขนุน 3. อำเภอเขาชัยสน
4.อำเภอปากพะยูน
5. อำเภอกงหรา |
- หมู่ที่ 4,7 ตำบลชัยบุรี - หมู่ที่ 9 ตำบลร่มเมือง - หมู่ที่ 4,7 ตำบลพญาขัน 5 ตำบลพญาขัน -หมู่ที่ 3,5,10 ตำบลท่ามิหรำ -หมู่ที่ 1,4,8 ตำบลควนมะพร้าว -หมู่ที่ 1,4,7,8 ตำบลปรางหมู่ -หมู่ที่ 3,9 ตำบลเขาเจียก -หมู่ที่ 12 ตำบลตำนาน 14 ตำบลตำนาน -หมู่ที่ 6,9,10,11 ตำบลลำปำ -หมู่ที่ 1,2,4,5,6,7 ตำบลนาท่อม -หมู่ที่ 2,3,6,7,11 ตำบลดอนทราย -หมู่ที่ 3,4,5,6,7,8,9,10,12 ตำบลหานโพธิ์ -หมู่ที่ 5 ตำบลควนขนุน -หมู่ที่ 3 ตำบลจองถนน -หมู่ที่ 2,3,4 ตำบลดอนประดู่ -หมู่ที่ 5 ตำบลเกาะนางคำ -หมู่ที่ 2 ตำบลคลองทรายขาว -หมู่ที่ 4,14 ตำบลคลองเฉลิม |
นายเอียด เกิดเทพ นายสุมล สุพรรณชนะบุรี นายวิน นิลมาก นายประทิน จันผลึก นายสหัส เกิดตลอด นายสมบูรณ์ โรจน์รัตน์ นส.อโนชา ชูเกลี้ยง นายอ้อม ดีเบา นายอวยพร สังข์ทอง นายจำเป็น หนูเกลี้ยง นายบุญชู เอี่ยมเสถียร นายสุริยา บุรีภักดี นายชรินทร์ ทองเอียด นายประสิทธิ์ คำคง นายสามารถ นิ่มนวล นายวิเชียร มุสิกนิลพันธ์ นายสุภาพ มุสกะศิริ นายสนาน บุญประเสริฐ นายศักดิ์ชาย พุมนวล นายวรานนท์ ปานแดง |
|
รวม 5 อำเภอ |
5 หมู่บ้าน/ 18 ตำบล |
20 คน |
ผลการปลูกข้าวโพดหวานรายอำเภอ (ณ วันที่ 30 กันยายน 2549)
|
ที่ |
อำเภอ
|
จำนวนสมาชิก (ราย) |
พื้นที่ร่วมโครงการ (ไร่) |
การผลิต |
รายได้ |
รายได้รวม (บาท) |
เงิน กองทุน(บาท) |
|||||
|
ปลูกสะสม (ราย/ไร่) |
เก็บเกี่ยว สะสม (ราย/ไร่) |
ผลผลิตเฉลี่ย (กก/ไร่) |
ผลผลิตรวม (กก) |
ราคา ขาย (บาท/กก.) |
รายได้จาก ขายฝักสด (บาท) |
มูลค่าจากต้นข้าวโพด (บาท) |
||||||
|
1 |
เมือง |
178 |
322 |
142/279 |
59/118 |
982.9 |
115,988 |
10 -12 |
1,159,000 |
35,400 |
1,195,280 |
11,000 |
|
2 |
เขาชัยสน |
75 |
178 |
75/173 |
39/73 |
1,016 |
72,000 |
7-8 |
521,000 |
22,500 |
543,500 |
22,200 |
|
3 |
ควนขนุน |
20 |
30 |
9/30 |
15/20 |
1,200 |
24,000 |
9 |
219,000 |
6,000 |
222,000 |
12,000 |
|
4 |
ปากพะยูน |
15 |
50 |
15/50 |
6/18 |
1,000 |
18,000 |
10-15 |
186,000 |
37,800 |
277,800 |
6,800 |
|
5 |
กงหรา |
54 |
84 |
53/83 |
53/83 |
696 |
57,825 |
7.00 |
404,775 |
11,400 |
518,775 |
10,000 |
|
|
รวม |
342 |
664 |
294/615 |
160/254 |
911.6 |
287,813 |
7-15 |
2,644,255 |
113,100 |
2,757,355 |
62,000 |
ที่มา สำนักงานเกษตรจังหวัดพัทลุง
ผลการปลูกข้าวโพดหวาน อำเภอเมือง
|
ที่ |
ชื่อกลุ่ม
|
จำนวนสมาชิก (ราย) |
พื้นที่ร่วมโครงการ (ไร่) |
การผลิต |
รายได้ |
รายได้รวม (บาท) |
เงิน กองทุน(บาท) |
|||||
|
ปลูกสะสม (ราย/ไร่) |
เก็บเกี่ยว สะสม (ราย/ไร่) |
ผลผลิตเฉลี่ย (กก/ไร่) |
ผลผลิตรวม (กก) |
ราคา (บาท/กก.) |
รายได้ ฝักสด (บาท) |
มูลค่าจากต้นข้าวโพด (บาท) |
||||||
|
1. |
ต.เขาเจียก |
19 |
20 |
10/11 |
6/7 |
1,000 |
7,000 |
15 |
105,000 |
21,000 |
126,000 |
6,000 |
|
2. |
ต.ร่มเมือง |
12 |
24 |
12/12 |
6/24 |
700 |
16,800 |
10 |
168,000 |
7,200 |
175,200 |
4,000 |
|
3. |
ต.ปรางหมู่ |
14 |
63 |
14/64 |
4/12 |
825 |
9,900 |
10 |
99,000 |
3,600 |
102,600 |
4,000 |
|
4. |
ต.ท่ามิหรำ |
5 |
16 |
5/16 |
5/11 |
1,000- |
11,000 |
10 |
110,000 |
3,300 |
113,300 |
- |
|
5. |
ต.ตำนานบ้านวังหวายน้ำ |
28 |
30 |
18/20 |
- |
- |
- |
|||||