ชนิดไม้ผลไม้ยืนต้นที่เหมาะสมในพื้นที่ร่องสวนที่ปรับสภาพจากพื้นที่นา    

ทดลองปลูกไม้ผล ไม้ยืนต้นบนพื้นที่ร่องสวน จำนวนพืชปลูก 17 ชนิด คือ มะม่วง กระท้อน ละมุด มะนาว ส้มโอ เงาะ ทุเรียน ฝรั่ง มะพร้าวน้ำหอม ส้มโชกุน มังคุด ลองกอง ไผ่ตง หมาก ขนุน   สนทะเล และสะเดา 

                ผลการทดลองปี2540-2543

1.  สภาพทั่วไปของพื้นที่         สภาพพื้นที่เดิมเป็นที่นาดินเหนียว ชุดแกลง(Kl) ระดับท่วมขังในพื้นที่ ประมาณ 1 เมตร ในช่วงเดือน ธันวาคม ของทุกปี ระยะเวลาน้ำท่วมขังประมาณ 7-15 วัน การปรับสภาพนาเป็นร่องสวนโดยขุดคูกว้าง 4 เมตร ลึก 1.5 เมตร นำดินที่ขุดถมคันร่องโดยไม่แยกชั้นของดินบนคันกว้าง 10 เมตร ทำให้ได้คันร่องสูง  80 เซนติเมตร   คุณสมบัติทางเคมีของดินปีที่ 4  มีความเป็นกรดจัด ( pH 3.5)  % O.M ต่ำ (0.50) %N ต่ำ (0.03)  Available  P ต่ำ (8.8 ppm) Available K ปานกลาง(60 ppm)

2.   การปรับตัวของพืชตามสภาพแวดล้อม ในช่วง 4 ปี 

จำนวนต้นตาย  ชนิดพืชที่ตาย ร้อยละ 50 ขึ้นไป คือ

ช่วงปีที่ 1  มังคุด และ ไผ่ตง ตายร้อยละ 100 และ 50 ตามลำดับ

ช่วงปีที่ 2 ทุเรียน  มะนาว ตายทั้งหมด ส้มโอ ลองกอง ร้อยละ 75  ส้มโชกุน และ ขนุน ร้อยละ50 

ช่วงปีที่ 3 ส้มโอ และ ทุเรียน ตาย ร้อยละ  50

ช่วงปีที่ 4  ทุเรียน  ตายทั้งหมด  มะนาว  ลองกอง ร้อยละ 75 ส้มโอ  มังคุด ร้อยละ  50

เฉลี่ยทั้ง 4 ปีพบว่า กลุ่มพืชที่มีอัตราการตายสูง 5 ชนิดคือ ทุเรียน ลองกอง มังคุด ส้มโอ  และ มะนาว ซึ่งมีต้นตายเฉลี่ยร้อยละ  37.5-62.5 กลุ่มที่มีอัตราการตายน้อยกว่าร้อยละ 25  คือ ไผ่ตง ขนุน, ฝรั่ง ส้มโชกุน มะม่วง  เงาะ  กระท้อน  ละมุด  หมาก และสนทะเล และกลุ่มที่ไม่มีต้นตาย 2 ชนิด คือ มะพร้าวน้ำหอม และ สะเดา

ภาพรวมความเหมาะสมของชนิดไม้ผลไม้ยืนต้นที่ปลูกบนที่นาที่ปรับสภาพนาเป็นร่องสวน เมื่อพิจารณาการอยู่รอด  สามารถจัดระดับความเหมาะสมของพืชได้ดังนี้

ชนิดไม้ผลที่ปรับตัวได้ดี เป็นไม้ผลที่มีการเจริญเติบโตดีมาก ไม่มีต้นตาย ได้แก่  มะพร้าวน้ำหอม

ชนิดไม้ผลที่ปรับตัวได้ปานกลาง เป็นไม้ผลที่มีการเจริญเติบโตดี มีต้นอยู่รอดมากกว่า ร้อยละ 75-90 ได้แก่  มะม่วง , เงาะ , กระท้อน , ละมุด ,หมาก , ฝรั่ง , ส้มโชกุน , ขนุน และ ไผ่ตง ตามลำดับ

ชนิดไม้ผลที่ปรับตัวไม่ดี  คือไม้ผลที่มีการเจริญเติบโตไม่ดี มีต้นอยู่รอดน้อยกว่าร้อยละ 60  ได้แก่ ส้มโอ , ทุเรียน , ลองกอง , มังคุด และมะนาว ตามลำดับ

               ชนิดไม้ยืนต้น      สะเดาและสนทะเลเป็นไม้ยืนต้นที่เหมาะสมในการปลูกบนร่องสวนทั้ง 2 ชนิด

               ผลการทดลองปี 2544-2546

              3. การให้ผลผลิตของไม้ผลไม้ยืนต้นบนร่องสวน

                        การให้ผลผลิต พบว่าไม้ผลแต่ละชนิดให้ผลผลิตและรายได้เรียงตามลำดับดังนี้

1.       ส้มโชกุน ให้ผลผลิตช่วงเดือน มค กพ มีค เมย พค และ กค  เฉลี่ย 38.2 , 46.2 และ 103.5 กิโลกรัม/ต้น ในปี2544  ปี2545 และปี 2546 ตามลำดับ หรือเฉลี่ย  62.6  กิโลกรัม/ต้น/ปี  รายได้เฉลี่ย 1878.0  บาท/ปี

2.       มะม่วง ให้ผลผลิตช่วงเดือน พค  มิย  กย  และ ตค  เฉลี่ย   8, 53.1 และ 25  กิโลกรัม/ต้น ในปี2544 ปี2545 และปี 2546 ตามลำดับ หรือเฉลี่ย 28.7  กิโลกรัม/ต้น/ปี รายได้เฉลี่ย 717.5  บาท/ปี 

3.       กระท้อน ให้ผลผลิตช่วงเดือน กค. เฉลี่ย    27.5,27.5 และ130   กิโลกรัม/ต้น ในปี2544 ปี2545 และปี 2546 ตามลำดับ หรือเฉลี่ย  61.7  กิโลกรัม/ต้น/ปี รายได้เฉลี่ย 617.0 บาท/ปี

4.       ขนุน     ให้ผลผลิตช่วงเดือน มค  กพ  เมย  มิย  กค สค และ กย  เฉลี่ย  12.7 ,24.6 และ 31  กิโลกรัม/ต้น ในปี2544 ปี2545 และปี 2546 ตามลำดับ หรือเฉลี่ย  22.9  กิโลกรัม/ต้น/ปี  รายได้เฉลี่ย 458.0 บาท/ปี 

5.       ละมุด   ให้ผลผลิตช่วงเดือน มค กพ มีค เมย พค กค  สค และ ตค  เฉลี่ย   3.6 ,26.4 และ 56.9 กิโลกรัม/ต้น ในปี2544 ปี2545 และปี 2546 ตามลำดับ หรือเฉลี่ย  29.0  กิโลกรัม/ต้น/ปี รายได้เฉลี่ย 435.0  บาท/ปี  

6.       ฝรั่ง       ให้ผลผลิตตลอดปี เฉลี่ย  51.8 ,27.3 และ 73.4  กิโลกรัม/ต้น ในปี2544 ปี2545 และปี 2546 ตามลำดับ หรือเฉลี่ย  50.8  กิโลกรัม/ต้น/ปี รายได้เฉลี่ย 406.4 บาท/ปี  

7.       ส้มโอ    ให้ผลผลิตช่วงเดือน กพ มีค เมย สค กย ตค พย และ ธค เฉลี่ย   1.2, 8.2  และ 19.6 ผล/ต้น ในปี2544 ปี2545 และปี 2546 ตามลำดับ หรือเฉลี่ย  19.6  ผล/ต้น/ปี  รายได้เฉลี่ย 352.8 บาท/ปี

8.       มะพร้าวน้ำหอม    ให้ผลผลิตกระจายตลอดปี เฉลี่ย   75, 49 และ 41  ผล/ต้น ในปี2544 ปี2545 และปี 2546 ตามลำดับ หรือเฉลี่ย 55  ผล/ต้น/ปี  รายได้เฉลี่ย 275.0 บาท/ปี 

9.       มะนาว ให้ผลผลิตช่วงเดือน มค กพ มีค เมย มิย กค สค ตค พย และ ธค เฉลี่ย  5.5 , 48.3 และ 4.9  กิโลกรัม/ต้น ในปี2544 ปี2545 และปี 2546 ตามลำดับ หรือเฉลี่ย  19.6  กิโลกรัม/ต้น/ปี รายได้เฉลี่ย 196.0 บาท/ปี 

10.    ไผ่ตง ให้ผลผลิตช่วงเดือน มค กพ พค มิย กค สค พย ธค เฉลี่ย  3.9 , 4.2  และ 33.7  กิโลกรัม/ต้น ในปี2544 ปี2545 และปี 2546 ตามลำดับ หรือเฉลี่ย 13.9 กิโลกรัม/ต้น/ปี รายได้เฉลี่ย 180.7 บาท/ปี  

11.    เงาะ ให้ผลผลิตเดือน กค เฉลี่ย  11.5  กิโลกรัม/ต้น ในปี2544  ปี2545 และปี 2546 ไม่ให้ผลผลิต หรือเฉลี่ย 5.8 กิโลกรัม/ต้น/ปี รายได้เฉลี่ย 58 บาท/ปี

12.    หมาก  ให้ผลผลิตช่วงเดือน มีค เมย กค เฉลี่ย  123  ผล/ต้น ในปี2544  ปี2545 และปี 2546 ไม่ให้ผลผลิต หรือเฉลี่ย41 ผล/ต้น/ปี  รายได้เฉลี่ย               8.0 บาท/ปี

13.    ลองกอง มังคุด ทุเรียน  เป็นพืชที่ตายมากต้องปลูกซ่อมหลายครั้งจึงยังไม่ให้ผลผลิต

         14.  สะเดา     วัดรอบโคน ได้ 78 เซนติเมตร สูง 17.6 เมตร

         15. สนทะเล  วัดรอบโคน ได้ 99 เซนติเมตร สูง 18.0 เมตร

         (ตาราง 53)

สรุปผลการทดลอง 7 ปี จะพบว่าพืชที่เหมาะสมในการแนะนำให้ปลูกบนพื้นที่นาที่ปรับสภาพเป็นร่องสวนภายใต้เงื่อนไขข้อจำกัดจากสภาพร่องสวนดินเหนียว เป็นกรดจัด มีน้ำท่วมขังเป็นบางปี มีการปลูกพืชแซมในช่วงก่อนไม้ผลให้ผลผลิตและมีการให้น้ำด้วยระบบสปริงเกอร์  สามารถจัดลำดับความเหมาะสมตามรายได้ตามลำดับจากมากไปหาน้อยได้ดังนี้คือ ส้มโชกุน เป็นไม้ผลที่มีการปรับตัวได้ดีในระยะ 1-4 ปี และให้รายได้สูง เฉลี่ย 1,878 บาท/ปี  ในช่วง 3 ปีแรก มากกว่าพืชอื่นๆที่ทดลองหลายเท่า รองลงมาคือ  มะม่วง  กระท้อน ขนุน  ละมุด   ฝรั่ง ตามลำดับ ซึ่งทั้ง 5 ชนิด มีการปรับตัวได้ดีในระยะ 1-4 ปี และให้รายได้เฉลี่ย  717.5,  617 , 458,  435 และ 406.4 บาท/ปี ในช่วง 3 ปีแรก  ลำดับต่อมาคือ ส้มโอ  มะพร้าวน้ำหอม  มะนาว ไผ่ตง ซึ่งส้มโอ ปรับตัวไม่ดีในช่วงปีแรกๆเนื่องจากระบบรากอยู่ผิวดินได้รับการกระทบกระเทือนจากการไถพรวนปลูกพืชแซม สภาพดินเหนียว และน้ำท่วม จึงต้องดูแลรักษามากกว่าพืชอื่นๆ  มะพร้าวน้ำหอมปรับตัวได้ดี ดูแลรักษาง่าย แต่ให้รายได้น้อย  มะนาว ปรับตัวได้ไม่ดีเช่นเดียวกับส้มโอ และไผ่ตงปรับตัวได้ดีดูแลรักษาง่ายแต่ให้รายได้น้อย คือ 352.8 ,  275,  196 และ 180.7 บาท/ต้น/ปี ตามลำดับ ส่วน เงาะ มีโรคใบไหม้ระบาดมาก หมาก ให้ผลผลิตต่ำ  ลองกอง มังคุด และ ทุเรียน ปรับตัวได้ไม่ดีในสภาพพื้นที่  ทั้ง 5 ชนิดจึงไม่แนะนำในการปลูกบนร่องสวน

ตาราง 53 ผลผลิตและผลตอบแทนไม้ผลบนร่องสวน