โครงการแปลงตัวอย่างการเรียนรู้การปลูกผักแบบไร้ดิน (Hydroponics)ปี2550

กลุ่มวิชาการพัทลุง สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่8

--------------------------

1. หลักการ การปลูกผักแบบไม่ใช้ดิน เป็นเทคนิคการปลูกพืชที่มีข้อดีคือปราศจากข้อจำกัดเกี่ยวกับสภาพดิน ลดปัญหาที่เกิดจากสภาพน้ำท่วมหรือฝนตกชุก และลดการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช แต่ในการปฏิบัติของเกษตรกรทั่วไปยังไม่แพร่หลายเนื่องจากมีข้อจำกัดด้านการลงทุน และความรู้ในการจัดการ

2. วัตถุประสงค์ เพื่อจัดทำแปลงสาธิตและศึกษาประสิทธิภาพการผลิตผักไร้ดิน

3. ขั้นตอนและวิธีการ ปลูกในมุ้งขนาด 2*7.2 เมตร 14.4 ตรม.

วิธีการ	ระยะ เวลา
การเพาะกล้า เพาะเมล็ดในชิ้นฟองน้าที่เรียบเรียงไว้ในแผ่นเพาะ แผ่นเพาะ 1 แผ่นจุฟองน้าได้ประมาณ 300 ชิ้นใช้เมล็ดพันธุ์ 2-3 เมล็ดต่อฟองน้ำ 1 ชิ้นตามชนิดของพืช แล้วรดน้ำให้เปียกชุ่มนำไปเก็บไว้ในโรงเพาะใช้ผ้าซับน้ำให้หมาดๆคลุมไว้ การวางแผ่นเพาะซ้อนได้ประมาณ 5 ชั้น ควรรดน้ำเช้า- เย็น เพื่อให้มีความชื้นที่เหมาะสม	3-4 วัน
การสังเกตเมล็ดพันธุ์ เมื่อเมล็ดงอกประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์ จึงนำแผ่นเพาะลอยบนรางเพาะเพื่อชักนำให้รากต้นกล้าได้รับออกซิเจนตลอดเวลาเพื่อกระตุ้นให้ต้นกล้าโตเร็วขึ้น ช่วงนั้นต้องรดน้ำเช้า-เย็นเช่นเดียวกับขั้นตอนเพาะกล้า	4-5 วัน
การย้ายต้นกล้าเข้าโรงปลูก เมื่อต้นกล้าแข็งแรงหรืองอกพ้นฟองน้าประมาณ 1-1.5 ซม. จึงย้ายต้นกล้าลงแผ่นปลูกที่มีน้ำหมุนอยู่ใต้แผ่นปลูกในช่วงเวลาตอนเย็น 1 แผ่นปลูกจุต้นกล้าได้ 50 ต้นหรือ 50 ชิ้นฟองน้ำ โรงปลูก 1 หลังจุแผ่นปลูกได้ 24 แผ่น รวมต้นกล้าได้มากกว่า 1,200 ต้นต่อหลัง ในตอนเช้าของวันรุ่งขึ้นให้เติมปุ๋ยตามที่พืชต้องการ	12-15 วัน
การดูแลรักษา เมื่อพืชผักมีระบบรากแข็งแรงหรือความสูงของต้นผักประมาณ 10 - 15 ซม.ในช่วง 12- 15 วัน จึงทำการปรับระดับน้าให้ต่าลงเพื่อเพิ่มออกซิเจนให้กับรากพืช ในตอนเช้าของวันรุ่งขึ้น ให้เติมปุ๋ยประมาณ 1ใน3ของครั้งแรก ก่อนเติมปุ๋ยควรวัดค่าECและค่าของPH ค่าของPHน้ำที่เหมาะสมประมาณ 5.5 – 6.5 และค่าECที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับชนิดของพืช ระยะต่อไปให้คอยเฝ้าระวังอย่าให้น้ำในถังเก็บน้ำแห้งเพราะจะทำให้ผักเหี่ยว และพยายามอย่าให้มุ้งคลุมโรงปลูกมีช่องโหว่เพราะจะทำให้หนอนและแมลงเข้าไปทำลายพืชผัก	15-20 วัน
การเก็บผลผลิตผัก เมื่อถึงอายุที่เหมาะสม ก่อนเก็บเกี่ยว 1 – 2 วัน ควรปล่อยสารละลายธาตุอาหารออกจากถัง พร้อมกับปล่อยน้ำเปล่าเข้าไปแทนที่เพื่อลดความเข้มข้นของปุ๋ย และลดค่าECลงด้วย การเก็บผักควรเก็บในตอนเช้าแล้วนำมาตัดแต่ง บรรจุที่สะอาดปลอดภัยพร้อมส่งจำหน่าย	1-3 วัน

ข้อควรเฝ้าระวัง

1. อย่าปล่อยให้วัชพืชขึ้นหนาแน่นบริเวณมุ้งผัก เพราะเป็นสะสมของศัตรูพืชที่สำคัญอาจจะมีผลเข้าไปทำลายพืชผักในมุ้งได้

2. ควรตรวจเช็คระบบน้ำ,ระบบไฟวันละ 1 ครั้ง เพราะเป็นปัจจัยสำคัญให้ผักเหี่ยวได้ถ้าดูแลไม่ทั่วถึง

3. อย่าปล่อยให้โรงแพ็คกิ้งและวัสดุอื่นมีความชื้นมากเกินไปเพราะเป็นแหล่งสะสมโรค โดยเฉพาะแผ่นเพาะและแผ่นปลูก เมื่อทำความสะอาดเสร็จแล้วควรนำไปตากแดดเพื่อฆ่าเชื้อโรคแล้วเก็บไว้ในอีกที่หนึ่งให้เรียบร้อย

4. ประสิทธิภาพการผลิต

คะน้า อายุเฉลี่ย 42.7 วัน จำนวนต้นเฉลี่ย 1,080 ต้น/มุง ผลผลิต 42.0 กก. ราคา 19 บาท/กก. ต้นทุน รวม 373.5 บาท หรือ 8.9 บาท/กก. รายได้ 798.5 บาท สุทธิ 425.1 บาท/มุ้ง หรือ 10.1 บาท/กก.

ผักกาดเขียวกวางตุ้ง อายุเฉลี่ย 35.6 วัน จำนวนต้นเฉลี่ย 1,067 ต้น/มุง ผลผลิต 43.9 กก. ราคา 15.7 บาท/กก. ต้นทุน รวม 321 บาท หรือ 7.3 บาท/กก. รายได้ 691.2 บาท สุทธิ 370.3 บาท/มุ้ง หรือ 8.4 บาท/กก.

ผักบุ้ง อายุเฉลี่ย 21.4 วัน จำนวนต้นเฉลี่ย 1,160 ต้น/มุง ผลผลิต 38.8 กก. ราคา 10.6 บาท/กก. ต้นทุน รวม 269.0 บาท หรือ 6.9 บาท/กก. รายได้ 418.4 บาท สุทธิ 142.4 บาท/มุ้ง หรือ 3.7 บาท/กก.

ผักกาดขาว อายุเฉลี่ย 30.3 วัน จำนวนต้นเฉลี่ย 1,108.6 ต้น/มุง ผลผลิต 41.6 กก. ราคา 15.3 บาท/กก. ต้นทุน รวม 316 บาท หรือ 7.6 บาท/กก. รายได้ 658.4 บาท สุทธิ 317.4 บาท/มุ้ง หรือ 7.6 บาท/กก.

5. การถ่ายทอดเทคโนโลยี มีผู้มาศึกษาดูงาน รวม 2 ครั้ง 152 คน

6. การทดลองใช้น้ำสกัดร่วมกับสารละลายธาตุอาหารเพื่อลดต้นทุนการผลิต

พบว่าผักคะน้า การใช้สารละลายปุ๋ย 25 %+น้ำหมักจากเศษผัก 75 % ให้รายได้สุทธิสูงสุด 828 บาท และ ผักกวางตุ้ง การใช้สารละลายปุ๋ย 50 % + น้ำหมักจากเศษผัก 50 % ให้รายได้สุทธิสูงสุด 926 บาท

การผลิตผักในรอบปี2549-2550

ชนิดผัก	อายุเก็บเกี่ยว วัน	ผลผลิตเฉลี่ย กก./หลัง	ราคา ขายปลีก	รายได้ บาท/หลัง	ต้นทุนเฉลี่ย บาท/หลัง	ต้นทุน บาท/กก	รายได้สุทธิ บาท/หลัง
ปี2549
ฮ่องเต้	43	46	25	1,150	269	5.85	881
คะน้า	42	47	25	1,175	409*	8.70	766
กาดขาว	28	48	20	960	269	5.60	691
กวางตุ้ง	32	46	20	920	269	5.85	651
ผักบุ้ง	20	45	20	900	258	5.73	642
ผักกาดหอม	45	33	25	825	243	7.36	582
ผักผสมผสาน	38	46	20	920	269	5.85	651
ผักโขม	20	26	20	520	258	9.92	262
เฉลี่ย		42	22	921	281	6.69	641
ปี2550
คะน้า	42.7	42.0	19.0	798.5	373.5	8.9	425.1
กวางตุ้ง	35.6	43.9	15.7	691.2	321.0	7.3	370.3
ผักบุ้ง	21.4	38.8	10.6	418.4	269.0	6.9	142.4
ผักกาดขาว	30.3	41.6	15.3	658.4	316.0	7.6	317.4
เฉลี่ย	32.5	41.6	15.1	641.6	319.9	7.7	313.8