การทดลองที่1. เทคโนโลยีการเพิ่มผลิตภาพการผลิตของระบบการปลูกพืช ถั่วลิสง-ข้าว พื้นที่แหล่งน้ำในไร่นา จังหวัดพัทลุง

1. สูตรปุ๋ยเคมีที่ใช้ในการปลูกถั่วลิสง ในระบบการปลูกถั่วลิสง-ข้าว

1.1 ผลผลิต

ตำบลนาขยาด อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง    

                 การใช้ปุ๋ยเคมีสูตร 15-15-15 อัตรา 25 กก/ไร่ เมื่ออายุ 15-20 วัน ให้ผลผลิตแตกต่างกับการใช้สูตร 12-24-12 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คือให้ผลผลิตฝักสด 449.2  และ 375.4 กิโลกรัม/ไร่ ผลผลิตฝักแห้ง 273.8  และ 220 กิโลกรัม/ไร่ ตามลำดับ ส่วนจำนวนฝัก/หลุม และการเจริญเติบโตวัดจากน้ำหนักต้นสด ไม่แตกต่างกันทางสถิติคือจำนวนฝัก/หลุม เฉลี่ย 12.6 ฝัก/หลุม  น้ำหนักต้นสด เฉลี่ย 1,367.7 กิโลกรัม/ไร่ 

ตำบล ดอนทราย อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง    

                การใช้ปุ๋ยทั้งสองสูตรให้ผลผลิต ไม่แตกต่างกันทางสถิติ คือ ผลผลิตฝักสดเฉลี่ย 564.7 กิโลกรัม/ไร่  ผลผลิตฝักแห้งเฉลี่ย 337.1 กิโลกรัม/ไร่  จำนวนฝัก/หลุม เฉลี่ย 26.9 ฝัก/หลุม  และการเจริญเติบโตวัดจากน้ำหนักต้นสดเฉลี่ย 1,894.7 กิโลกรัม/ไร่  ตามลำดับ

                ตำบลลำปำ อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง

                การใช้ปุ๋ยทั้งสองสูตรให้ผลผลิตไม่แตกต่างกันทางสถิติ ผลผลิตฝักสด เฉลี่ย 477.5 กิโลกรัม/ไร่  ผลผลิตฝักแห้งเฉลี่ย 283.8 กิโลกรัม/ไร่  จำนวนฝัก/หลุม เฉลี่ย 25.2 ฝัก/หลุม และการเจริญเติบโตวัดจากน้ำหนักต้นสดเฉลี่ย 1,943.8 กิโลกรัม/ไร่  (ตาราง 1)

1.2 ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

ต้นทุน    การผลิตมีต้นทุนเงินสดคือค่าเตรียมดิน เมล็ดพันธุ์ ปุ๋ยเคมี และค่าไฟฟ้าสูบน้ำ  การใช้ปุ๋ยสูตร 15-15-15 และ12-24-12 มีต้นทุนเงินสดต่างกัน 5 บาท/ไร่ คือ 1,328 และ1,323 บาท/ไร่ ตามลำดับ ส่วนต้นทุนค่าแรงงานได้แก่ค่าปลูก  ใส่ปุ๋ยพูนโคน  กำจัดวัชพืช  สูบน้ำ และเก็บผลผลิต มีต้นทุนเท่ากัน 1600 บาท/ไร่ ต้นทุนรวม 2,928 และ 2,923 บาท/ไร่

รายได้    ราคาขายผลผลิตฝักสด 10-13 บาท/กิโลกรัม  ในตำบลนาขยาดวิธีการใช้ปุ๋ย 15-15-15 มีรายได้สูงกว่าการใช้สูตร 12-24-12 คือ 4,492 และ 3,754 บาท/ไร่ ส่วนตำบลอื่นๆมีรายได้ไม่แตกต่างกันคือ ตำบลดอนทราย 5,647 บาท/ไร่ และ ตำบลลำปำ 6,207.5 บาท/ไร่

                รายได้สุทธิ            ในตำบลนาขยาดวิธีการใช้ปุ๋ย 15-15-15 มีรายได้สูงกว่าการใช้สูตร 12-24-12 คือ 1,564 และ 831 บาท/ไร่ ส่วนตำบลอื่นๆมีรายได้ไม่แตกต่างกันคือ ตำบลดอนทราย 2,719 บาท/ไร่ และ ตำบลลำปำ 3,279.5 บาท/ไร่

                สัดส่วนรายได้ต่อต้นทุน(Benefit Cost Ratio) ในตำบลนาขยาดวิธีการใช้ปุ๋ย 15-15-15 มี BCR สูงกว่าการใช้สูตร 12-24-12 คือ 1.5 และ 1.3  ส่วนตำบลอื่นๆมีค่าไม่แตกต่างกันคือ ตำบลดอนทราย 1.9 และ ตำบลลำปำ 2.1 กล่าวคือ ทุกการลงทุน 1 บาท การใช้ปุ๋ยเคมีสูตร 15-15-15 ในตำบลนาขยาดจะให้ผลตอบแทน 1.50 บาท สูงกว่าการใช้สูตร 12-24-12 ที่ให้ผลตอบแทน 1.3 บาท ส่วนตำบลอื่นๆการใช้ปุ๋ยทั้งสองสูตรให้สัดส่วนผลตอบแทนต่อการลงทุนไม่ต่างกันคือตำบลดอนทรายผลตอบแทน 1.9 บาท และตำบลลำปำให้ผลตอบแทน 2.1 บาท (ตาราง 2)

2. ชุดเทคโนโลยีในการปลูกถั่วลิสง ในระบบถั่วลิสง-ข้าว

2.1 ผลผลิต

ตำบลนาขยาด อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง    

                 การใช้ชุดเทคโนโลยีในการปลูกถั่วลิสงทั้ง 5 กรรมวิธีให้ผลผลิตไม่แตกต่างกันทางสถิติ คือผลผลิตฝักสด เฉลี่ย 328  กิโลกรัม/ไร่  ผลผลิตฝักแห้ง     เฉลี่ย 200.5   กิโลกรัม/ไร่  จำนวนฝัก/หลุม เฉลี่ย 12.8  ฝัก/หลุม  น้ำหนัก 100 เมล็ดเฉลี่ย 55 กรัม/100 เมล็ด และ การเจริญเติบโตวัดจากน้ำหนักต้นสดเฉลี่ย  1,373 กิโลกรัม/ไร่ 

ตำบลดอนทราย อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง    

                    การใช้ชุดเทคโนโลยีในการปลูกถั่วลิสงทั้ง 5 กรรมวิธีให้ผลผลิตไม่แตกต่างกันทางสถิติ คือผลผลิตฝักสด เฉลี่ย 947  กิโลกรัม/ไร่  ผลผลิตฝักแห้ง              เฉลี่ย 507 กิโลกรัม/ไร่  จำนวนฝัก/หลุม เฉลี่ย  29.7 ฝัก/หลุม   น้ำหนัก 100 เมล็ด เฉลี่ย 84.5 กรัม/100 เมล็ด และการเจริญเติบโตวัดจากน้ำหนักต้นสดเฉลี่ย  1,916.5 กิโลกรัม/ไร่

ตำบลลำปำ อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง

                    การใช้ชุดเทคโนโลยีในการปลูกถั่วลิสงทั้ง 5 กรรมวิธีให้ผลผลิตไม่แตกต่างกันทางสถิติ คือผลผลิตฝักสด เฉลี่ย 508  กิโลกรัม/ไร่  ผลผลิตฝักแห้ง              เฉลี่ย 314 กิโลกรัม/ไร่  จำนวนฝัก/หลุม เฉลี่ย 22.4

ฝัก/หลุม   น้ำหนัก 100 เมล็ด เฉลี่ย  98 กรัม/100 เมล็ด และการเจริญเติบโตวัดจากน้ำหนักต้นสดเฉลี่ย  1,796.0 กิโลกรัม/ไร่  (ตาราง 3-5)

2.2 ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

                ต้นทุน    การใช้ชุดเทคโนโลยีชุดที่1-5 มีต้นทุนเงินสด  1,643 , 1,643 , 1,243 , 1,238 และ 1,018 บาท/ไร่ ตามลำดับ ส่วนต้นทุนค่าแรงงานมีต้นทุน 1,792 , 1,519 , 1,519 , 1,519 และ 1,439 บาท/ไร่ ต้นทุนรวม 3,435 ,  3,162 , 2,762 , 2,757 และ 2,457 บาท/ไร่ ตามลำดับ

                รายได้                    แต่ละกรรมวิธีให้รายได้ไม่แตกต่างกันคือ  3,280 ,  9,470 และ 6,604 บาท/ไร่ ในตำบลนาขยาด ตำบลดอนทราย และ ตำบลลำปำ ตามลำดับ

                รายได้สุทธิ            ในตำบลนาขยาด กรรมวิธีที่ 1-5 ให้รายได้สุทธิ -155 , 188 , 518 , 523 และ 823 บาท/ไร่ตามลำดับ   ตำบลดอนทรายให้รายได้สุทธิ 6,035 , 6,308 ,  6,708 ,  6,713 และ 7,013 บาท/ไร่ และ ตำบลลำปำให้รายได้สุทธิ 3,169 , 3,442 ,  3,842 , 3,847 และ 4,147  บาท/ไร่ ตามลำดับ

                สัดส่วนรายได้ต่อต้นทุน ( Benefit Cost Ratio) ในตำบลนาขยาด กรรมวิธีที่1-5  คือ 1 , 1 , 1.2 , 1.2 และ 1.3  ตำบลดอนทราย 2.8 , 3.0 , 3.4 , 3.4  และ 3.9  และ ตำบลลำปำ 1.9 , 2.1 , 2.4 , 2.4 และ 2.7 กล่าวคือ ทุกการลงทุน 1 บาท ในทุกตำบลพบว่ากรรมวิธีที่จะให้ผลตอบแทนดีที่สุดคือวิธีการไม่ใช้ปูนขาว ไม่ใช้ปุ๋ย และไม่ต้องพูนโคน คือตำบลนาขยาด จะให้ผลตอบแทน 1.3  บาท  ตำบลดอนทราย ให้ผลตอบแทน 3.9 บาท และตำบลลำปำให้ผลตอบแทน 2.7 บาท (ตาราง 6)

3. การทดสอบและขยายผลเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการปลูกถั่วลิสงในระบบการปลูกพืช

 ถั่วลิสง-ข้าว

                ผลการทดลองการเปรียบเทียบการปลูกแบบใช้ปุ๋ยเคมีสูตร 15-15-15 อัตรา 25 กก/ไร่ เมื่ออายุ 15-20 วันพร้อมพูนโคน กับการปลูกแบบไม่ใช้ปุ๋ย ไม่ใช้ปูนขาว และไม่พูนโคน ปรากฏผลดังนี้

3.1 ผลผลิต

ตำบลนาขยาด อำเภอควน จังหวัดพัทลุง    

                    การปลูกถั่วลิสงที่มีการใส่ปุ๋ย กับการไม่ใส่ปุ๋ยไม่ใช้ปูนขาว และไม่พูนโคนให้ผลผลิตฝักสดไม่แตกต่างกันทางสถิติ คือผลผลิตฝักสดเฉลี่ย   507 กิโลกรัม/ไร่  ผลผลิตฝักแห้ง เฉลี่ย 274.5 กิโลกรัม/ไร่  จำนวนฝัก/หลุม เฉลี่ย 20  ฝัก/หลุม   น้ำหนัก 100 เมล็ด เฉลี่ย  73.6 กรัม/100 เมล็ด และการเจริญเติบโตวัดจากน้ำหนักต้นสด เฉลี่ย  1849.5  กิโลกรัม/ไร่ 

ตำบลดอนทราย  อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง    

                    การปลูกถั่วลิสงที่มีการใส่ปุ๋ย กับการไม่ใส่ปุ๋ยไม่ใช้ปูนขาว และไม่พูนโคนให้ผลผลิตฝักสดไม่แตกต่างกันทางสถิติ คือผลผลิตฝักสดเฉลี่ย   707  กิโลกรัม/ไร่  ผลผลิตฝักแห้ง เฉลี่ย 402.5 กิโลกรัม/ไร่  จำนวนฝัก/หลุม เฉลี่ย 27.6  ฝัก/หลุม  น้ำหนัก 100 เมล็ด เฉลี่ย  77.1 กรัม/100 เมล็ด และการเจริญเติบโตวัดจากน้ำหนักต้นสดเฉลี่ย  2074  กิโลกรัม/ไร่   

ตำบลลำปำ อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง

                    การปลูกถั่วลิสงที่มีการใส่ปุ๋ย กับการไม่ใส่ปุ๋ยไม่ใช้ปูนขาว และไม่พูนโคนให้ผลผลิตฝักสดไม่แตกต่างกันทางสถิติ คือ ผลผลิตฝักสดเฉลี่ย   512.5 กิโลกรัม/ไร่  ผลผลิตฝักแห้งเฉลี่ย 320 กิโลกรัม/ไร่  จำนวนฝัก/หลุม เฉลี่ย 32  ฝัก/หลุม   น้ำหนัก 100 เมล็ด เฉลี่ย  83.8 กรัม/100 เมล็ด  และ การเจริญเติบโตวัดจากน้ำหนักต้นสด เฉลี่ย  2100  กิโลกรัม/ไร่  (ตาราง 7)

3.2 ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

                ต้นทุน     การใช้ปุ๋ยมีต้นทุนเงินสด  1,328 บาท/ไร่ สูงกว่าการไม่ใช้ปุ๋ย คือ 1,108 บาท/ไร่  ส่วนต้นทุนค่าแรงงานได้แก่ค่าปลูก  ใส่ปุ๋ยพูนโคน  กำจัดวัชพืช  สูบน้ำ และเก็บผลผลิต มีต้นทุน  1,600 และ 1,183 บาท/ไร่ ต้นทุนรวม 2,928 และ2,291 บาท/ไร่ ตามลำดับ

                รายได้                    กรรมวิธีการใช้ปุ๋ยและการไม่ใส่ปุ๋ยไม่ใช้ปูนขาว และไม่พูนโคนให้รายได้ไม่แตกต่างกันคือ 5,070 ,  7,070  และ  6,662.5 บาท/ไร่ ในตำบลนาขยาด ตำบลดอนทราย และ ตำบลลำปำ ตามลำดับ

                รายได้สุทธิ            กรรมวิธีการไม่ใส่ปุ๋ยไม่ใช้ปูนขาว และไม่พูนโคนจะมีรายได้สุทธิสูงกว่าการใช้ปุ๋ย ในทุกพื้นที่ คือ ตำบลนาขยาด 2,779 และ  2,142 บาท/ไร่ตามลำดับ ตำบลดอนทรายให้รายได้สุทธิ 4,779 และ 4,142 บาท/ไร่ และ ตำบลลำปำให้รายได้สุทธิ 4,371.5  และ 3,734.5 บาท/ไร่ ตามลำดับ

                สัดส่วนรายได้ต่อต้นทุน ( Benefit Cost Ratio) กรรมวิธีการไม่ใส่ปุ๋ยไม่ใช้ปูนขาว และไม่พูนโคนจะมี BCR สูงกว่าการใช้ปุ๋ย ในตำบลนาขยาด คือ 2.2 และ 1.7  ตำบลดอนทราย 3.1 และ 2.4  และ ตำบลลำปำ 2.9 และ 2.3  กล่าวคือ ทุกการลงทุน 1 บาท ในทุกตำบลพบว่ากรรมวิธีที่จะให้ผลตอบแทนดีที่สุดคือวิธีการไม่ใช้ปูนขาว ไม่ใช้ปุ๋ย และไม่ต้องพูนโคน คือตำบลนาขยาด จะให้ผลตอบแทน 2.2  บาท ตำบลดอนทราย ให้ผลตอบแทน 3.1 บาท และตำบลลำปำให้ผลตอบแทน 2.9 บาท (ตาราง 8)

4. ผลการวิเคราะห์ดิน

                        ผลการวิเคราะห์คุณสมบัติของดินก่อนปลูกถั่วลิสง ปรากฏดังนี้

                ตำบลนาขยาด     ดินเป็นดินเหนียวปนทราย ผลการวิเคราะห์ดินก่อนการปลูกถั่วลิสงพบว่าดินมีความเป็นกรดปานกลาง (pH 5.82) อินทรียวัตถุค่อนข้างต่ำ (O.M. .98 %)  ไนโตรเจนต่ำมาก (N .05%) ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์สูง (available P 29.3 ppm) โปแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ต่ำ (available K 46 ppm) ความสามารถในการแลกเปลี่ยนประจุบวกต่ำ (CEC 3.25 meq/100 g.) และ ความต้องการปูน(Lime Requirement) ไม่ต้องเติมปูน  

                ตำบลดอนทราย      ดินเป็นดินร่วนเหนียว ผลการวิเคราะห์ดินก่อนการปลูกถั่วลิสงพบว่าดินมีความเป็นกรดอ่อน (pH 6.30) อินทรียวัตถุค่อนข้างต่ำ (O.M.  1.03  %) ไนโตรเจนต่ำมาก (N % 0.05) ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์สูง (available P 26.3 ppm) โปแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ต่ำมาก (available K 25 ppm) ความสามารถในการแลกเปลี่ยนประจุบวกต่ำปานกลาง (CEC 6.86 meq/100 g)  และความต้องการปูน(Lime Requirement) ไม่ต้องเติมปูน

                ตำบลลำปำ           ดินเป็นดินร่วนทราย ผลการวิเคราะห์ดินก่อนการปลูกถั่วลิสงพบว่าดินมีความเป็นกรดปานกลาง (pH 5.12 ) อินทรียวัตถุค่อนข้างต่ำ (O.M. 0.98 %) ไนโตรเจนต่ำมาก (N  0.05 %) ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์สูง (available P 28.0 ppm) โปแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ปานกลาง (available K 64 ppm) ความสามารถในการแลกเปลี่ยนประจุบวกต่ำ (CEC3.47 meq/100 g) ความต้องการปูน (Lime Requirement) ไม่ต้องเติมปูน   (ตาราง 9 )

                จากผลการวิเคราะห์ดินทั้ง 3 ตำบล พบว่าคุณสมบัติดินที่สำคัญคือมีความเป็นกรดด่าง  5.12-6.3  ปริมาณอินทรียวัตถุ  0.98-1.03 % ไนโตรเจน  0.05 % ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ 26.3-29.3 (ppm) โปแทส เซียมที่เป็นประโยชน์ 25-64 (ppm) ความสามารถในการแลกเปลี่ยนประจุบวก 3.25-6.86 meq/100 g  เมื่อเปรียบเทียบกับค่าความเหมาะสมของคุณสมบัติดินในการปลูกถั่วลิสง (FAO.1983. guidelines land evaluation for rainfed agriculture อ้างใน บรรเทา จันทร์พุ่ม,2541) พบว่า ดินมีค่าความเป็นกรดด่าง จัดอยู่ในระดับชั้นที่มีความเหมาะสมปานกลาง-สูง (moderately-highly suitable)   ปริมาณอินทรียวัตถุ จัดอยู่ในระดับชั้นความเหมาะสมปานกลาง (moderately suitable)  ไนโตรเจน จัดอยู่ในระดับชั้นความเหมาะสมเล็กน้อย (marginally suitable)  ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ จัดอยู่ในระดับชั้นที่มีความเหมาะสมสูง (highly suitable) โปแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ จัดอยู่ในระดับชั้นที่มีความเหมาะสมปานกลาง-สูง (moderately-highly suitable) ความสามารถในการแลกเปลี่ยนประจุบวก จัดอยู่ในระดับชั้นความเหมาะสมปานกลาง (moderately suitable)

                จะเห็นว่าค่าความอุดมสมบูรณ์ของดินก่อนปลูกถั่วลิสงในพื้นที่ทดลองมีชั้นความเหมาะสมระดับปานกลางถึงสูง ซึ่งแสดงให้เห็นว่าดินสามารถปลูกถั่วลิสงได้โดยไม่จำเป็นต้องเพิ่มการใส่ปุ๋ย  เป็นไปตามผลการทดลองที่พบว่าการปลูกถั่วลิสงในพื้นที่ทดลองไม่ต้องใส่ปุ๋ย และ ปูนขาว และเมื่อมีการให้น้ำชลประทานจะทำให้ดินอ่อนร่วนง่ายต่อการแทงเข็มจึงไม่จำเป็นต้องทำการพูนโคน

5. การใช้น้ำ

                การใช้น้ำในการผลิตถั่วลิสง ในระบบถั่วลิสง-ข้าว เกษตรกรส่วนใหญ่ในพื้นที่ตำบลนาขยาด และดอนทรายใช้วิธีการสูบรดด้วยมอเตอร์ไฟฟ้าขนาดท่อส่งน้ำ 1-2 นิ้ว ส่วนตำบลลำปำใช้วิธีการสูบรดด้วยเครื่องยนต์ โดยมีการให้น้ำ 1-6 ครั้ง หรือเฉลี่ย 2.7 ครั้ง ช่วงเวลาที่ให้น้ำขึ้นกับช่วงการขาดน้ำของพืชเมื่อเกิดฝนทิ้งช่วงนานๆ โดยเฉพาะช่วงหลังปลูก  ช่วงแทงเข็ม และก่อนเก็บเกี่ยว  ปริมาณน้ำ 13.5-109.2 ลบ.ม/ไร่ หรือเฉลี่ย 61.0 ลบ.ม/ไร่ (ตาราง 10)

6. ผลผลิตข้าว

                 ตำบลนาขยาด    ปลูกข้าวพันธุ์หัวนา พบว่าปี 2544/2545 ให้ผลผลิตเฉลี่ย 620 กิโลกรัม/ไร่ ปี2545/2546 ให้ผลผลิตเฉลี่ย 680 กิโลกรัม/ไร่ หรือเฉลี่ย 2 ปี 650 กิโลกรัม/ไร่  ซึ่งสูงกว่าแปลงเกษตรกรที่ไม่มีการจัดระบบการปลูกพืช ทั้ง 2 ปีคือ ปี2544/2545 ให้ผลผลิต 580 กิโลกรัม/ไร่ ปี2545/2546 ให้ผลผลิตเฉลี่ย 586 กิโลกรัม/ไร่ หรือเฉลี่ย 583 กิโลกรัม/ไร่

                ตำบลนาดอนทราย             ปลูกข้าวพันธุ์สังข์หยด พบว่าปี 2544/2545 ให้ผลผลิตเฉลี่ย 1060 กิโลกรัม/ไร่ ปี2545/2546 ให้ผลผลิตเฉลี่ย 1140 กิโลกรัม/ไร่ หรือเฉลี่ย 2 ปี 1100 กิโลกรัม/ไร่  ซึ่งสูงกว่าแปลงเกษตรกรที่ไม่มีการจัดระบบการปลูกพืช ทั้ง 2 ปีคือ ปี2544/2545 ให้ผลผลิต 660 กิโลกรัม/ไร่ ปี2545/2546 ให้ผลผลิตเฉลี่ย 803 กิโลกรัม/ไร่ หรือเฉลี่ย 731.5 กิโลกรัม/ไร่

                ตำบลลำปำ           ปลูกข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ105  พบว่าปี 2544/2545 ให้ผลผลิตเฉลี่ย 310 กิโลกรัม/ไร่ ปี2545/2546 ให้ผลผลิตเฉลี่ย 380 กิโลกรัม/ไร่ หรือเฉลี่ย 2 ปี 345 กิโลกรัม/ไร่  ซึ่งสูงกว่าแปลงเกษตรกรที่ไม่มีการจัดระบบการปลูกพืช ทั้ง 2 ปีคือ ปี2544/2545 ให้ผลผลิต 260 กิโลกรัม/ไร่ ปี2545/2546 ให้ผลผลิตเฉลี่ย 292 กิโลกรัม/ไร่ หรือเฉลี่ย 276 กิโลกรัม/ไร่ (ตาราง 11)

7. ความคิดเห็นเกษตรกรในการปลูกถั่วลิสง ในระบบ ถั่วลิสง-ข้าว

1. แนวทางการเลือกใช้เทคโนโลยีการปลูกถั่วลิสง         เกษตรกรส่วนใหญ่ทั้งตำบลนาขยาด และดอนทราย     เห็นว่าวิธีการผลิตที่ใช้ในการปลูกถั่วลิสงคือ เป็นวิธีที่ใช้แรงงานน้อย ร้อยละ 51.9- 58.3 รองลงมาคือ ลงทุนต่ำ ร้อยละ 33.3 -37.0

2. ปัญหาการผลิต   ในตำบลนาขยาดส่วนใหญ่พบปัญหา วัชพืช เมล็ดพันธุ์ความงอกต่ำและขาดเมล็ดพันธุ์ ร้อยละ 63.0 , 59.3 และ 51.9 ตามลำดับ ส่วนตำบลดอนทราย มีปัญหา ขาดเมล็ดพันธุ์ และมีความงอกต่ำ ร้อยละ 91.7 และ 41.7

3. ความพอใจในผลผลิตที่ผลิตได้  ในตำบลนาขยาดร้อยละ 96.3 พอใจระดับปานกลาง-มาก และตำบลดอนทราย ร้อยละ 91.7 พอใจระดับปานกลาง-มาก 

4. วิธีการปลูกที่คิดว่าเหมาะสม          เกษตรกรมีความเห็นแตกต่างกัน โดยในตำบลนาขยาดวิธีใช้พันธุ์ดี ใส่ปุ๋ย พูนโคน ไม่ใช้ปูนขาว มีร้อยละ 40.8 รองลงมาคือ ใช้พันธุ์ดี ใส่ปุ๋ย ไม่พูนโคน ไม่ใช้ปูนขาว ร้อยละ25.9 ใช้พันธุ์ดี ไม่ใส่ปุ๋ย ไม่พูนโคน ไม่ใช้ปูนขาว หรือใช้พันธุ์ดี ใส่ปุ๋ย พูนโคน  ใช้ปูนขาว ร้อยละ 14.8 เท่ากัน ในตำบลดอนทราย แต่ละวิธีมีสัดส่วนใกล้เคียงกัน คือใช้ พันธุ์ดี ใส่ปุ๋ย พูนโคน ไม่ใช้ปูนขาว  หรือ ใช้พันธุ์ดี ใส่ปุ๋ย ไม่พูนโคน ไม่ใช้ปูนขาว หรือใช้พันธุ์ดี ไม่ใส่ปุ๋ย ไม่พูนโคน ไม่ใช้ปูนขาว

5. ความเห็นต่อเทคโนโลยีแนะนำ คือ ปลูกโดยใช้พันธุ์ดี ไม่ใส่ปุ๋ย ไม่พูนโคน ไม่ใช้ปูนขาว ส่วนใหญ่เห็นด้วยมากทั้งในตำบลนาขยาด(ร้อยละ 48.1) และตำบลดอนทราย(ร้อยละ91.7)                เหตุผลที่วิธีแนะนำให้ผลดีที่สุด  ในตำบลนาขยาดร้อยละ 48.1 ไม่แน่ใจ ส่วนร้อยละ 33.3 เห็นว่า มีปุ๋ยตกค้างจากนาข้าว หรือ ถั่วลิสงสร้างปุ๋ยเองได้ ซึ่งมีเกษตรกรตำบลดอนทรายเห็นด้วยตามเหตุผลนี้ ร้อยละ 92.7

6. การนำวิธีการแนะนำไปใช้  ส่วนใหญ่จะนำวิธีแนะนำไปใช้ คือตำบลนาขยาด ร้อยละ 66.7 ตำบลดอนทราย ร้อยละ 83.3        

7. ปัญหาที่ต้องการให้รัฐแก้ไข ส่วนใหญ่ต้องการให้แก้ปัญหาการขาดแคลนเมล็ดพันธุ์ในพื้นที่ทั้งสองตำบล คือร้อยละ 88.9 และ 83.3 (ตาราง 12)