ขนาดร่องสวนและวิธีการปลูกมะม่วงบนร่องสวนไม้ผล

                การเปรียบเทียบการปรับสภาพนาเป็นร่องสวนและวิธีการปลูกมะม่วง 7 รูปแบบ คือ  (1)ร่องสวนกว้าง 6 เมตร คูน้ำกว้าง 2 เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูก มะม่วง1 แถวระยะ 6 เมตร (2) ร่องสวนกว้าง 8 เมตร คูน้ำกว้าง 3 เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 4*6 เมตร 2 แถวสลับ     (3) ร่องสวนกว้าง 8 เมตร คูน้ำกว้าง 3 เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 4*10 เมตร 2 แถวสลับ             (4) ร่องสวนกว้าง 10 เมตร คูน้ำกว้าง 4 เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร 2 แถวคู่         (5) ร่องสวนกว้าง 10 เมตร คูน้ำกว้าง 4 เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร 2 แถวสลับ   (6)ร่องสวนกว้าง 12 เมตร คูน้ำกว้าง 5  เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร 2 แถวคู่ (7) ร่องสวนกว้าง 12 เมตร คูน้ำกว้าง 5 เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร สลับ 3 แถว 

                ผลการทดลองปี2540-2543

                1. การใช้ประโยชน์พื้นที่

1.1     ลักษณะทั่วไปของพื้นที่            สภาพพื้นที่เดิมเป็นที่นา ลักษณะดินเป็นดินเหนียวชุดแกลง(Kl)

มีน้ำท่วมขังในเดือนธันวาคม ประมาณ 7-15 วัน ระดับน้ำท่วมสูงประมาณ 1 เมตร การใช้ประโยชน์พื้นที่เดิมปลูกข้าวด้วยวิธีหว่านสำรวย ผลผลิต 200 กิโลกรัม/ไร่ รายได้สุทธิ 665 บาท/ไร่/ปี

1.2 เนื้อที่ร่องสวน               การปรับสภาพนาเป็นร่องสวนไม้ผลพบว่าร่องสวนขนาด  6 , 8 , 10 และ 12 เมตร มีการขุดดินปริมาตรใกล้เคียงกันคือ  500.2 - 554.8 ลูกบาศก์เมตร/ไร่  มีเนื้อที่ดินบนร่องสวน 1,159 -1,200 ตารางเมตร/ไร่ เนื้อที่น้ำ 400-441 ตารางเมตร/ไร่  โดยการแปรเปลี่ยนสภาพนาเป็นร่องสวนทุกขนาดทำให้ได้ความสูงของคันร่องใกล้เคียงกันคือ 81-83 เซนติเมตร

1.3 การปลูกพืชบนร่องสวน

                 การปลูกไม้ผล    การปลูกมะม่วงบนร่องสวนทั้ง 7 กรรมวิธี ให้จำนวนต้น 32 , 46 , 30 , 36 , 34 , 32 และ 34 ต้น/ไร่  อัตราส่วนพื้นที่/ต้น 35.3 , 25.3 ,40.0  , 33.1 , 35.0 , 37.2 และ 33.2 ตารางเมตร/ต้น ตามลำดับ

                การปลูกพืชแซมบนร่องสวน           การปลูกอ้อยคั้นน้ำแซมไม้ผลบนร่องสวน ปรากฏว่าแต่ละกรรมวิธีสามารถปลูกอ้อยคั้นน้ำได้ 483 , 459 , 504  , 488 , 476 , 560 และ 528 หลุม/ไร่ ตามลำดับ      

2.        การเจริญเติบโตของพืชบนร่องสวน

 ไม้ผล    การเจริญเติบโตของมะม่วงบนร่องสวนเมื่ออายุ 4 ปี พบว่า มีการเจริญเติบโตไม่แตกต่างกัน

มากนักในการปลูกบนร่องสวนแต่ละกรรมวิธี คือวัดรอบโคนต้นได้ 30 –35 เซนติเมตร วัดความกว้างทรงพุ่มได้ 295 – 340 เซนติเมตร และวัดความสูงต้นได้ 270 – 390 เซนติเมตร

                 พืชแซมไม้ผล     การปลูกอ้อยคั้นน้ำสามารถเก็บเกี่ยวได้ 4 รุ่น แต่ละรุ่นมีอายุการเก็บเกี่ยวประมาณ 9 เดือน เฉลี่ยจำนวนหลุมปลูกลดลง ร้อยละ 22 ในรุ่นที่ 3 และ ร้อยละ 55 ในรุ่นที่ 4 จำนวนต้นต่อกอ รุ่นที่ 1 - 4 มีจำนวนต้น 5 , 10 , 8 และ 5 ต้น/หลุม ตามลำดับ  สัดส่วนการให้ผลผลิตในแต่ละรุ่น ร้อยละ 23.0 , 40.4 , 25.5 และ 11.1 ของผลผลิตรวมทั้งหมด  โดยแต่ละกรรมวิธีให้ผลผลิตรวม 26,274 , 24,747 , 28,323 , 27,038 , 27,268 , 31,544 และ 29,394 กิโลกรัม/ไร่ ตามลำดับ

                ผลการทดลองปี2544-2546

                1. ผลผลิตมะม่วงบนร่องสวน  

ปี2544     แต่ละกรรมวิธีให้ผลผลิตมะม่วง 1.6-2.5 กิโลกรัม/ต้น เฉลี่ย 1.8 กิโลกรัม/ต้นหรือ 54.4-82.8 กิโลกรัม/ไร่  เฉลี่ย  70.8 กิโลกรัม/ไร่

ปี2545    แต่ละกรรมวิธีให้ผลผลิตมะม่วง 5.1-11.4 กิโลกรัม/ต้น เฉลี่ย 8 กิโลกรัม/ต้น หรือ173.4-364.3  กิโลกรัม/ไร่ เฉลี่ย  278.2 กิโลกรัม/ไร่

ปี2546     แต่ละกรรมวิธีให้ผลผลิตมะม่วง 4.5-11.8 กิโลกรัม/ต้น เฉลี่ย 10.4  กิโลกรัม/ต้น  หรือ  162.6-644.8  กิโลกรัม/ไร่ เฉลี่ย 335.7 กิโลกรัม/ไร่

ปี2544-2546 

                แต่ละกรรรมวิธีให้ผลผลิตเฉลี่ย 3 ปี 5.2-8.5 กิโลกรัม/ต้น/ปี เฉลี่ย  6.7 กิโลกรัม/ต้น/ปี หรือ 162.8-356.5 กิโลกรัม/ไร่/ปี เฉลี่ย 228.2 กิโลกรัม/ไร่/ปี  คิดเป็นรายได้เฉลี่ย 5564, 6714 และ 4564 บาท/ไร่ ในปีที่1 , 2 และ 3 ตามลำดับ (ตาราง 48)

                2. ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

ต้นทุน   แต่ละกรรมวิธีมีต้นทุนการผลิตสูงในปีแรก คือร้อยละ 73.8 ของต้นทุนการผลิตทั้งหมด  รายการต้นทุนที่สูงที่สุดของการปรับสภาพนาเป็นร่องสวนคือ ค่าจ้างเหมาปรับพื้นที่ ซึ่งมีต้นทุน 6,002 – 6,658 บาท/ไร่ หรือร้อยละ 48.0 ของต้นทุนรวมทั้งหมด  รวมต้นทุนการดำเนินงานเฉลี่ย   12,680 , 314 ,  471  , 627 , 784,   941  และ 1,098 บาท/ไร่ ในปีที่1-7 ตามลำดับ รวม 7 ปี   16,915 บาท/ไร่ หรือเฉลี่ย  2,416 บาท/ไร่/ปี

 รายได้   ปีที่1-4 จะมีรายได้จากอ้อยคั้นน้ำที่ปลูกเป็นพืชแซม ในแต่ละกรรมวิธีรวม 4 ปี จะมีรายได้ 74,241- 94,932 บาท/ไร่  หรือเฉลี่ย 18,810 , 33,132 , 21,463 และ 10,009 บาท/ไร่ ในปีที่ 1-4 ตามลำดับ ปีที่5-7 มีรายได้จากมะม่วง เฉลี่ย  1,416 ,  5,563 และ  6,715  บาท/ไร่ ในปีที่ 5-7 ตามลำดับ แต่ละกรรมวิธีจะมีรายได้รวม 7 ปี 92,574 -104,744 บาท/ไร่  หรือ เฉลี่ยรวม 97,108  บาท/ไร่ หรือ 13,873 บาท/ไร่/ปี

  รายได้สุทธิ ในแต่ละกรรมวิธีพบว่าสามารถมีรายได้สุทธิคุ้มการลงทุนตั้งแต่ปีแรก คือมีรายได้สุทธิ 4,592 – 7,942 บาท/ไร่  รายได้สุทธิเฉลี่ยในทุกกรรมวิธี  6,129 ,  32,818,   20,992,   9,382,   632  , 4,622 

และ 5,617 บาท/ไร่/ปี ในปีที่1-7 ตามลำดับ เฉลี่ย 11,456 บาท/ไร่/ปี หรือรวม  80,192  บาท/ไร่ 

สัดส่วนรายได้ต่อต้นทุน (                Benefit Cost  Ratio) พบว่ามีค่า 1.5 , 107.8,  46.7 , 16.4 , 1.8 ,  5.9 และ 6.0 ในปีที่1-7 ตามลำดับหรือเฉลี่ยต่อปี 26.6 หรือ รวม 7 ปี 186.2   หมายถึงทุกเงินลงทุน 1 บาท ในการปรับ    สภาพนาเป็นร่องสวนสามารถให้ผลตอบแทนเฉลี่ย 26.6 บาท/ปี (ตาราง 49-52)

                สรุปผลการทดลอง 7 ปี พบว่า การปรับสภาพนาเป็นร่องสวนเป็นกิจกรรมที่ให้รายได้สูงกว่าการทำนาหลายเท่า โดยวิธีการปรับสภาพนาเป็นร่องสวนสามารถปรับได้หลายรูปแบบตั้งแต่ร่องขนาด 6-12 เมตร   ในแต่ละกรรมวิธีพบว่ามีต้นทุนเฉลี่ย  2,416 บาท/ไร่/ปี และสามารถมีรายได้สุทธิคุ้มการลงทุนตั้งแต่ปีแรก โดยมีรายได้สุทธิเฉลี่ย 11,456 บาท/ไร่/ปี สัดส่วนรายได้ต่อต้นทุน เฉลี่ยต่อปีเท่ากับ 26.6  วิธีที่ให้ผลตอบแทนสูงสุดคือร่องสวนกว้าง 12 เมตร คูน้ำกว้าง 5  เมตร ลึก 1.5 เมตร ปลูกมะม่วง 6*6 เมตร 2 แถวคู่     การปรับสภาพนาเป็นร่องสวนจึงเหมาะสมที่เกษตรกรจะนำไปใช้ในการปรับปรุงระบบเกษตรกรรมเพื่อเพิ่มรายได้ให้ครัวเรือน

ตาราง 48  ผลผลิตมะม่วงบนร่องสวนไม้ผลแบบต่างๆ

ตาราง 49  ต้นทุนการปรับสภาพนาเป็นร่องสวน และวิธีการปลูกมะม่วงบนร่องสวนไม้ผลแบบต่างๆ

ตาราง 50  รายได้การปรับสภาพนาเป็นร่องสวน และวิธีการปลูกมะม่วงบนร่องสวนไม้ผลแบบต่างๆ